دگردیسی مشغولیت‌ها

در وبلاگ پاتریک دات­نت نوشته شده است: اگر یک اقتصاددانان هستید و آینده را نمی­بینید، باید به­طور جدی ارزش آموزش خود را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهید، شاید بهتر است یک کار با ارزش معقول برای جامعه خود انجام دهید: مانند سبزی چیدن. اگر صادقانه به موضوع نگاه کنیم نمی­توان از اقتصاددانان انتظار داشت که آینده را به-درستی پیش­بینی کنند. جهان و رفتار کنش­گران اقتصادی پیچیده­تر از آن است که قابل­پیش­بینی باشد. اما اقتصاددانان باید به­طور دسته­جمعی قادر به هشدار دادن درباره خطرات آینده باشند و زمانی که فاجعه رخ­داد بدانند که چه باید کرد. به عبارت دیگر در چنین زمان­هایی است که مردم از اقتصاددانان توقع چیزی شبیه به معجزه دارند چراکه اقتصاددانان مدعی­اند که می­توانند مانع از سُرخوردن اقتصاد به­سوی بحرانی شبیه رکود بزرگ ۱۹۳۰ شوند. اما، اکنون هفت دهه بعد از دوشنبه سیاه نه تنها هنوز اجماعی در میان اقتصاددانان درباره درس­های آن ایجاد نشده است بلکه تازه و در جریان بحران مالی اخیر مباحث تشدید شده است. زخم­زبان به اقتصاددانان وقتی شدیدتر می­شود که گروهی نیز آنان را به اعتمادبه­نفس بیش از اندازه، ناواقع­گرا بودن و سیاسی بودن محکوم می­کنند. ادعا­شان این است که مردم چیزی شبیه به انسان اقتصادی افسانه­ای هستند که ابرعقلایی و همه­چیزدان است. نسیم نیکولاس طالب می­گوید: ما باید جهانی بسازیم که به پیش­بینی­های ابلهانه اقتصاددانان ابله ارتباطی نداشته باشد. پل ویلموت می­گوید: الگوهای اقتصاددانان تنها مهیب­اند. آنها به­طور کامل فراموش می­کنند که عناصر انسانی چیستند.

درمقابل این انتقادات تند­وتیز، وسوسه می­شویم تا از کل این حرفه چشم­پوشی کنیم. بهتر است که درباره نسل­های اصلی اقتصاددانان کمی بیش­تر فکر کنیم. اقتصادکلان­دانان یعنی کسانی که متخصص چرخه­های تجاری و تئوری­های رشد هستند- تلاش­های زیادی در این راه انجام داده­اند تا علم اقتصاد و  توانایی­هایش را نشان دهند. برای مثال بارها توصیه­های سیاستی اقتصاددانان به کشورهای مختلف کمک کرده است تا تورم و بیکاری را حذف کنند و توسعه و رشد را در کنار هم برای مردم به ارمغان بیاورند. با این همه گمان من بر این است که حتی اگر نسبت به اقتصاددانان بدبین باشیم بازهم نمی­توانیم از آنان چشم­پوشی کنیم. هر ایده­ای که امروز برای مقابله با این بحران مطرح می­شود برمبنای پیشنهادی است که درباره چگونگی کارکردن جهان طرح شده است. و واقعیت این است که هر یک از ایده­ها از سوی یکی از مکاتب اقتصادی ارائه شده است. همان­طور که جان مینارد کینز نوشت: مردان عمل­گرا، که معتقدند خودشان به­طور کامل از تاثیرات روشن­فکری معاف هستند، معمولا بردگان برخی از اقتصاددانان درگذشته هستند.

از این پس می­خواهم کمی درباره نقش اقتصاددانان در انتخابات و دسته­بندی سیاسی آنان در ایران بحث کنم. اقتصاددانان نولیبرال، عدالت­طلب و دولت­گراها.اگر وقت دارید کتاب روح پراگ ایوان دلیما و فیلم زندگی دیگران را از دست ندهید.  

دسته : اقتصاد سیاسی, اقتصاددانان توسط : محمد رضا فرهادی‌پور