زلزله مردم را نمیکشد، فروپاشی ساختمانها چرا؟
درحالیکه ممانعت از بروز زلزله امکانپذیر نیست، ممانعت از بروز فجایع ناشی از زلزله امکانپذیر است. در فاصله سالهای ۲۰۰۴-۱۹۹۱ بیش از ۴۰۰ زلزله در ۷۵ کشور جهان ثبت شده است که بر اثر وقوع آنها نزدیک به ۹ میلیون نفر بیخانمان شده و ۵۸۴ هزار نفر آسیب دیده و ۱۵۶ هزار نفر مردهاند. بسیاری از این مرگومیرها نتیجه فروپاشی ساختمانهایی بودهاند که یا بتن آنها آبکی بوده یا تیرآهنشان خوب نبوده یا سایر فعالیتهای صورت گرفته برای ساختوسازشان استاندارهای لازم برای مقاومت در برابر زلزله را نداشتهاند. از همه این موارد با عنوان فساد نام میبرند. ارزیابی اینکه فساد تا چه اندازه میتواند در این بازی نقش ایفا کند دشوار است. بااینحال، شواهد دالبر این است که پیوند میان پیمانکاران (ساختمانی و شهرسازی) فاسد و بازرسان و سایر کارمندان دولتی فاسد توضیح میدهد که چرا در ساختوساز واحدهای مسکونی دستورالعملهای لازم اجرا نمیشود. زلزله تنها عامل ۱۳ درصد از بیخانمانیهای ناشی از بروز فجایع طبیعی و ۶۰ درصد از همه مرگها است.
گروهی از اقتصاددانان گفته بدیعی دارند که شاید بیان آن کمی دشوار باشد. این گروه معتقدند که مرگومیرهای ناشی از زلزله بهطورمعکوس با سطح درآمد سرانه و میزان نابرابری موجود در یک کشور مرتبط است و شکلگیری کنش جمعی برای کاهش اثرات بالقوه آن را بهطور منفی تحتتاثیر قرار میدهد. در یک مطالعه که ۲۶۹ زلزله بزرگ واقع شده در فاصله سالهای ۱۹۶۰ تا ۲۰۰۲ در سراسر جهان را مورد بررسی قرار میدهد چنین نتیجهگیری شده است که گرچه زلزله یک پدیده طبیعی فراسوی دسترسی و توانایی بشر است اما بیکنشی و بیحالی جمعی جوامع انسانی در ارتباط با عواملی مانند پیروی و تعهد به دستورالعملهای استاندارد ساختوساز مقاوم در برابر زلزله و ناکامی در بهبود ساختارهای نظارت بر ساختوساز و شکست در منطقهبندی و توجه خاص به مناطق زلزلهخیز نقش مهمی در گسترش عوارض زلزله دارد. هائیتی با جمعیتی نزدیک به ۱۰ (برآورد ۲۰۰۹) میلیون نفر و تولید ناخالص ملی حدود ۱۱٫۵۷۰ میلیارد دلار و وضعیتی که در رسانهها درباره ساختمانهای مختلف این کشور بهخصوص ویرانی کاخ ریاستجمهوری آن منتشر شده با تحلیل ارائه شده فوق سازگاری دارد و انتظار میرفته که وقوع زلزله در این کشور همینگونه نتایجی را بهبار بیاورد. درواقع هائیتی با درآمد سرانه ۱۳۱۷ دلار جزء کشورهای کمدرآمد است و ساختوساز ساختمانهای این کشور از همه عوامل فوق و در یک کلام فساد ساختوساز رنج میبرده است. در ۱۷ آگوست ۱۹۹۹ یک زلزله ۷٫۶ ریشتری منطقه مارمارا در ترکیه را به لرزه درآورد و ۱۷۱۱۸ کشته برجای گذاشت، ۲۶ ژانویه ۲۰۰۱ یک زلزله ۷٫۷ ریشتری بوج هند آمد موجب مرگ ۲۰۰۰۵ نفر شد. در ۲۶ دسامبر ۲۰۰۳ زلزله ۶٫۶ ریشتری بم واقع شد که ۴۱۰۰۰ نفر کشته برجای گذاشت. براساس تحقیق فوق این موارد همگی نشان از یک چیز دارند و آن اینکه گرچه زلزله یک پدیده قاتلِ کُشنده بوده اما فساد بخش عمومی در ساختوساز همه آنها را به یک پدیده طبیعیِ کُشندهتر تبدیل کرده است. رقص زمین را روز پنجشنبه دیدم. تئاتری در مورد وقوع زلزله در تهران در تئاتر شهر. بعد از آن هم خبر وقوع زلزله هائیتی را شنیدم، با خودم گفتم عجب تصادفی. حالا هم مثل همۀ مردم در این فکرم که وقوع زلزله در شهری مثل تهران چه خواهد کرد. بم آن گونه بود، تهران چطور …؟
تولید ناخالص ملی حدود ۱۱۵۷۰ میلیارد دلار
بابا هائیتی برای خودش یه پا امریکا بوده خبر نداشتیم
مهدی جان: این ۱۱ نقطه ۵۷۰ است.